Taal

In Frankrijk worden diverse talen gesproken maar de enige echte officiele taal is het Frans. Realiseer je dat het Frans voor de Fransman oneindig veel heiliger is dan het Nederlands voor de Nederlander. Er zijn diverse wetten die het gebruik van het Frans regelen en in een aantal situaties verplicht stellen. In Nederland zijn we gewend dat vreemde talen, vooral het Engels, overal om ons heen voorkomt. Maar in Frankrijk is alles Frans.

In het dagelijks leven zul je echt Frans moeten spreken. Hier en daar kun je met Engels terecht maar dat blijven uitzonderingen. Ambtenaren, artsen, winkeliers, personeel in het openbaar vervoer, allen spreken doorgaans alleen Frans. Als je iets ingewikkelds moet regelen op de Préfecture en je beheerst het Frans niet goed, kun je maar het beste een behulpzame collega meebrengen die als tolk kan optreden. Het volgende artikeltje uit het NRC Handelsblad, overgenomen via van Dale Taalweb, onderbouwt dit:

FRANSEN SPREKEN FRANS
De meeste Fransen spreken geen vreemde talen. Uit een onderzoek blijkt dat 66 procent geen enkele vreemde taal min of meer vloeiend spreekt. Dat meldt het NRC Handelsblad.
Slechts 48 procent van de Fransen beheerst één vreemde taal net voldoende om zich verstaanbaar te maken. Dat is meestal het Engels, gevolgd door Duits en Spaans en in mindere mate Italiaans en Arabisch. Van de volwassen Fransen heeft 83 procent nooit een vreemde taal geleerd. De meesten (63 procent) zeggen daar in hun beroep geen hinder van te hebben. Slechts tien procent zegt zich belemmerd te hebben gevoeld in zijn werk door gebrekkige talenkennis. Driekwart van de Fransen meent geen vreemde taal nodig te hebben bij het surfen op het internet.
Bron: NRC Handelsblad, overgenomen via van Dale Taalweb, 31 januari 2002.

Op televisie worden alle buitenlandse speelfilms en reportages Frans na-gesynchroniseerd of van een Franse voice-over voorzien. In het begin is dit buitengewoon storend. Je favoriete Amerikaanse, Engelse of Duitse TV-helden spreken ineens Frans. Na verloop van enkele jaren gaat het wennen. Op sommige momenten is het ook dolkomish. Stel je maar eens ET voor die in plaats van 'home' plotseling 'maison' zegt.

De meeste Franse boekhandels hebben alleen Franstalige boeken. Als de originele uitgave in het Engels is, vind je of een vertaling, of het boek is niet verkrijgbaar. Voor tijdschriften geldt ongeveer hetzelfde. Buitenlandse kranten zijn wel redelijk verkrijgbaar. Dit hangt ook nogal sterk af van de lokatie van de kiosk. Een goede boekhandel in het centrum van Lyon met een uitgebreid aanbod buitenlandse titels is Decitre. Verwacht hier overigens geen Nederlandse boeken, maar talen zoals Engels, Duits, Spaans en Italiaans.

Spreektaal

Tja, daar sta je dan met je school-Frans. Ze begrijpen je wel, maar jij begrijpt hen niet. De informele spreektaal wijkt nogal sterk af van de schrijftaal. Een auto is geen 'voiture' maar een 'bagnole'. De kinderen duidt men zelden aan met 'enfants' maar met 'gosses' of 'mômes'. Een 'boîte' is officieel een doosje of blikje, maar in het dagelijks leven meestal een bedrijf of nachtclub. Verder is er nog een uitgebreide reeks grovere woorden zoals 'merde', 'putain', 'bordel' enzovoort, enzovoort.

Als je vrij goed Engels beheerst, is het boek "the complete MERDE" een absolute aanrader. Dit Engelstalige boek van schrijfster Geneviève is een combinatie van de eerder uitgegeven boeken "Merde !" en "Merde encore !". Het geeft een geweldig overzicht van de gevarieerde Franse spreektaal. Uitgeverij Harper Collins, ISBN 0-00-255768-1, prijs circa 12 Euro.

Struikelwoorden

Sommige Franse woorden lijken net Nederlands of Engels. Vaak zijn dit soort woorden lang geleden van de ene in de andere taal overgenomen en vervolgens een eigen leven gaan leiden. Dit kan tot rare misverstanden leiden. Hieronder een overzichtje van enkele van dit soort 'struikelwoorden'.

Struikelwoord	Betekenis	Uitleg
amateur	liefhebber	In het Nederlands had dit woord oorspronkelijk dezelfde betekenis, maar is het langzaam veranderd naar 'niet professioneel' of 'klunzig'. In het Frans is 'amateur' gewoon 'liefhebber' of 'fan' gebleven.
basket	sportschoen	Basketbal is een populaire sport in Frankrijk. De basketbalschoen was ongeveer synoniem met sportschoen. En omdat 'chaussure de basket' nogal lang is, is dat in het dagelijks gebruik afgekort tot 'basket'. Let op de uitspraak; de klemtoon komt op de laatste lettergreep.
bonbon	snoepje	Dit hoeft niet zoals in het Nederlands een duur chocolaatje met vulling te zijn. Een eenvoudig snoepje is ook al een 'bonbon'.
mami	oma	Een mami is dus geen moeder maar grootmoeder.
papi	opa	Zie mami. Ook hier een generatie te ver.
pneumatique	(auto)banden	Als een automonteur je vertelt dat de 'pneumatique' niet in orde is, bedoelt hij niet een of ander ingewikkeld onderdeel waarvan je het bestaan nog niet vermoedde. 'Pneumatique' is gewoon hetzelfde als 'pneus'.
portable	GSM of laptop	Eigenlijk zijn dit respectievelijk een 'téléphone portable' en een 'ordinateur portable'. Maar in het dagelijks leven zijn beide woorden afgekort tot 'portable'.
rendez-vous	afspraak	In het Nederlands zit hier doorgaans een romantisch kantje aan, maar in het Frans is het een doodgewone afspraak. Met de kapper bijvoorbeeld.
trombone	paperclip	Het kan natuurlijk naar het muziekinstrument verwijzen, maar meestal betekent het gewoon 'paperclip'
vitrage	ruiten	Geen glasgordijnen dus, maar de ruiten.

De liefhebber kan meer voorbeelden vinden op het van Dale Taalweb in de sectie 'Valse vrienden'.

Afko's

Een beetje tegen de verwachting in, gebruiken de Fransen vrij veel afkortingen. De praktische kant wint het hier blijkbaar van het overigens behoudende taalgebruik. Onderstaand een kort overzicht van een paar opvallende afko's die je vaak niet in woordenboeken zult terugvinden.

Afko	Betekenis	Uitleg
A+	a plus	Betekent zoiets als 'Tot de volgende keer'. Erg veel gebruikt als afsluiting van e-mail of SMS berichten.
Ado	Adolescent	Het Nederlandse woord 'tiener' komt het dichtst in de buurt.
BD	bande dessinée	Stripverhaal. Deze staat overigens wel in m'n woordenboek. Het is waarschijnlijk al tot officieel Frans gepromoveerd.
Bon'ap	Bon appétit !	Eet smakelijk! Vreemd; de Fransen nemen zoveel tijd voor de maaltijd. Geen reden dus om het elegante "Bon appétit !" af te korten.
K7	cassette	Als je de 'K' en '7' op z'n Frans uitspreekt, weet je waarom. Vooral gebruikt in advertenties en in winkels waar ze videobanden of afspeelapparatuur verkopen.
KF	1000 F	In deze uiterst praktische afko staat de 'K' voor 'Kilo'. Iets minder gebruikelijk is de MF (1000000 F) met de 'M' voor 'Mega' of 'Million'. Deze afko's werden vooral veel gebruikt in kleine advertenties voor huizen. Maar de KF komt ook voor in spreektaal binnen bedrijven. Door de komst van de Euro zijn ze aan het verdwijnen. Maar de eerste 'KE' (kilo-Euro) is al gesignaleerd. 'ME' is wel heel erg veel geld voo een huis.
MacDo	Mac Donalds	Een begrijpelijke afko aangezien de Fransen nogal moeite hebben met de uitspraak van het Engels. Komt alleen voor in spreektaal.
PD	Pédale	Onvriendelijke aanduiding voor homo. Zoiets als het Nederlandse 'flikker'. Het volledige woord pédale hoor je eigenlijk zelden. De Fransen gebruiken bij voorkeur de afko PD.
RDC	rez-de-chaussé	begane grond
RDV	rendez-vous	afspraak
qq	quelque	In Franse e-mails en nieuwsgroepen kom je deze afko en diverse varianten veelvuldig tegen (qqn = quelqu'un, qqch = quelque chose). Niet in gesproken taal.

Copyright © 1999-2004