Leven met het Franse slag
|
Leven met het Franse slag |
Werken
Een baan vindenEr zijn via het gastenboek en e-mail meerdere vragen over dit onderwerp binnengekomen. Daarom dus wat specifieke informatie over het vinden van werk in Frankrijk. Ik ga hierbij uit van een vaste baan voor langere tijd, dus niet een week druiven plukken of een seizoen op een camping helpen. De werkloosheidspercentages zijn in Frankrijk hoger dan in Nederland. Maak je dus niet al te veel illusies over 'even' een baan in Frankrijk vinden. Je vestigen in Frankrijk zonder het hebben van een vaste bron van inkomsten zal erg moeilijk zijn. Zonder inkomsten kun je geen bankrekening openen, zonder bankrekening kun je geen woning huren, en zonder vast woonadres krijg je helemaal niets gedaan in Frankrijk. Het is dus sterk aan te raden om vanuit Nederland je baan in Frankrijk te regelen. Kijk bijvoorbeeld eens op Monster.fr voor vacatures in Frankrijk. Of surf naar de websites van de bedrijven waar je interesse naar uitgaat en zoek daar naar personeelsadvertenties. Ik kan hier niet nalaten om te verwijzen naar de job-sectie van de website van het bedrijf waar ikzelf werk: Danfoss Commercial Compressors In Frankrijk is het 'netwerken' belangrijker dan in Nederland. De beste binnenkomer in een bedrijf is een aanbeveling door iemand die daar al werkt. Natuurlijk moet je ook een correcte sollicitatiebrief schrijven. 'Schrijven' kun je in veel gevallen letterlijk nemen. In Frankrijk zijn nog relatief veel bedrijven waar grafologie een onderdeel uitmaakt van de selectieprocedure. Als in een personeelsadvertentie om een handgeschreven brief gevraagd wordt, zal je keurig geprinte brief waarschijnlijk direct in de prullenbak belanden. Die brief moet bij voorkeur in het Frans geschreven zijn. Met een Engelstalige brief kom je er vaak niet. Het is zeer goed mogelijk dat de PZ-functionaris die je brief onder ogen krijgt weinig of geen Engels beheerst. Als je solliciteert op een functie op een wat hoger niveau (hogeschool / universiteit), wordt in Frankrijk niet alleen gekeken naar het niveau van je opleiding maar ook naar de reputatie van die opleiding. Sommige instituten staan hoger aangeschreven dan gelijkwaardige andere. Hier ben je met je Nederlandse opleiding direct in een ongunstige positie want de hoogst aangeschreven opleidingen zijn natuurlijk Frans. Het 'Hogeschool Eindhoven' dat op mijn CV prijkte, was een soort zwart gat voor het hoofd PZ dat mijn sollicitatie destijds behandelde. Kom je ook in zo'n soort situatie, dan kun je het beste naar boven afronden. Zeg maar dat hogeschool zo'n beetje vergeleken kan worden met universiteit. Gooi er eventueel wat 'Fachhochschule' tegenaan om te laten zien dat je ook Duits kent en wellicht krijg je het voordeel van de twijfel. Laat je niet direct ontmoedigen door het bovenstaande. Is het bedrijf waar je solliciteert internationaal aktief, en beheers je vrij goed Engels? Zo ja, dan heb je hier een supersterk verkoopargument dat je absoluut moet uitbuiten. De gemiddelde Franse kandidaat die naar dezelfde functie solliciteert, beheerst waarschijnlijk vrij beroerd Engels. Maak ze dus duidelijk dat jij het talenwonder bent waar ze op zitten te wachten. Het bijschaven van je Frans is van later zorg. Als je beter met Engels uit de voeten kunt dan met Frans, zou je bij een uitnodiging voor een gesprek kunnen verzoeken om dit in het Engels te voeren. Er is een kleine kans dat men dit verzoek honoreert. Zo niet, dan heb je in ieder geval een duidelijk statement gegeven over het niveau van je Engels. De taal heeft ook invloed in de dagelijkse werkzaamheden. Werk je veel met een computer, dan moet je je realiseren dat alle software-applicaties in het Frans zijn. De handleidingen zijn uiteraard ook in het Frans. En je PC heeft een zogeheten 'azerty' toetsenbord ipv 'qwerty' wat in Nederland en USA gebruikelijk is. Dit betekent niet alleen dat de volgorde van de letters anders is, maar ook dat je de shifttoets moet gebruiken om bijvoorbeeld een punt of cijfers te typen. Krijg je een baan aangeboden, dan is dat meestal een 'CDD' (Contrat Durée Déterminé). Dit is te vergelijken met een Nederlands 'voorlopig arbeidscontract' en het geldt doorgaans voor de periode van één jaar. Daarna krijg je (als alles goed gaat) een 'CDI' (Contrat Durée Indéterminé) oftewel een 'vast contract'.
In Frankrijk krijg je niet zo snel een 'auto van de zaak' aangeboden. Daar komt vaak alleen het topmanagement voor in aanmerking. Kleinere 'extraatjes' zijn soms wel mogelijk. Bijvoorbeeld een Laptop, of GSM zolang die redelijkerwijs met je werk verband houden. Je kunt ook bedingen dat het bedrijf voor de eerste weken van je verblijf een hotelkamer voor je betaalt. Een andere belangrijke voorziening die sommige bedrijven aanbieden is een aanvullende ziektenkostenverzekering.
De Franse werkgever houdt sociale premies in op je salaris (voor pensioen, ziektekosten, werkloosheid e.d.). Dit bedraagt grofweg een kwart van je belastbaar inkomen.
In het begin van het kalenderjaar krijg je van de werkgever een fiscaal jaaroverzicht (Fiche fiscale annuelle). Hierop staat je belastbaar inkomen over het voorgaande jaar aangegeven (Rémunération nette). Van de belastingdienst krijg je een aangifteformulier (Déclaration des revenus). Dit formulier vertoont veel overeenkomsten met het Nederlandse belastingaangifteformulier. Je vult je belastbaar inkomen en eventuele aftrekposten in en stuurt het formulier terug aan de belastingdienst. Doorgaans moet dat vóór eind maart van dat jaar.
De onderstaande tabel geeft een overzicht van de hoogte van de inkomstenbelasting. Dit betreft de belasting die in 2002 betaald moest worden over het inkomen in 2001. In deze tabel zijn geen bijzondere omstandigheden of extra aftrekposten verrekend. Het bedrag aan inkomstenbelasting zal dus gelijk of lager zijn dan in de tabel. De tabel geeft alleen de inkomstenbelasting aan die je zelf aan de belastingdienst moet betalen. De sociale premies (grofweg een kwart van het inkomen) zijn niet in deze bedragen verwerkt.
Rangen en standenIn de Franse werksituatie bestaat een subtiel maar belangrijk verschil tussen de 'cadres' en 'non-cadres'.
Toen ik nog in Nederland werkte en regelmatig contact had met Frankrijk is me de volgende situatie geregeld overkomen; Je belt rond 12:30 uur Monsieur Dupont in Frankrijk. Een secretaresse of iemand aan de ontvangstbalie neemt de telefoon aan en deelt mee dat M. Dupont inmiddels vertrokken is voor de lunch. Goed, dat klinkt acceptabel om 12:30 uur. Tegen 14:00 uur bel je nog eens. Dezelfde vriendelijke secretaresse neemt weer op en deelt mee dat M. Dupont nog niet terug is van de lunchpauze. Als gestresste Nederlander vraag je je dan af of er nog wel gewerkt wordt in Frankrijk.
Franse vergaderingen zijn in Nederlandse ogen vaak nogal chaotisch. Een agenda ontbreekt doorgaans, evenals een voorzitter. Als buitenlander en nieuwkomer in een bedrijf kun je daar maar het beste in berusten. Maar als je na een aantal maanden goed in het bedrijf ingewerkt bent, kun je natuurlijk eens proberen om hier wat verandering aan te brengen. Je kunt heibel verwachten of waardering. Wie zal het zeggen.
Het mag duidelijk zijn dat het correct uitvoeren van dit ritueel een ijzersterk geheugen vergt. Ten eerste moet je te allen tijde een groot aantal namen paraat hebben. En ten tweede moet je onthouden of je iemand die dag al eerder tegengekomen bent. Iemand voor de tweede keer de hand willen schudden, is fout. Meestal wordt zoiets afgestraft met een nadrukkelijk 'rebonjour' ('hergoedemorgen'). Dit verschijnsel beperkt zich niet tot de werksituatie. Kom je 's-morgens je buurman tegen, dan schud je de hand. In de kleedkamer van de sportvereniging schud je iedereen de hand. Je ziet op straat bij de bushalte dat kinderen elkaar de hand schudden. En het kan nog extremer. Twee vrouwelijke collega's meldden mij dat het in hun vorige werk gebruikelijk was dat de dames elkaar i.p.v. een hand, een zoen gaven.
Veel onderwerpen op deze site hebben te maken met cultuurverschillen. De Franse cultuur is nu eenmaal anders dan de Nederlandse. Het rapport "In botsing met de ijsberg die cultuur heet" van Marian van Bakel beschrijft wat cultuur is en hoe dit invloed heeft op het verlopen van de uitzending van Nederlandse expatriates in Frankrijk en Engeland. De auteur vergelijkt cultuur met een drijvende ijsberg waarvan slechts het topje zichtbaar is. Dit zijn de cultuurkenmerken die direct zichtbaar zijn. Het grootste deel van de cultuurijsberg zit onder de oppervlakte verborgen en juist dat gedeelte kan problemen opleveren als men met een vreemde cultuur in aanraking komt. Het gaat dan om normen, waarden en het wereldbeeld van mensen. Door de enigszins wetenschappelijke stijl is het rapport soms moeilijk te volgen voor een leek, maar als je je voor kortere of langere tijd in Frankrijk (of Engeland) gaat vestigen, is het zeker de moeite van het bestuderen waard. |
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Copyright © 1999-2004 |
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Daarnaast betaal je inkomstenbelasting (voor de schatkist) en dat is een zaak tussen de belastingdienst en de belastingplichtige. Er is niet een systeem zoals in Nederland waarbij de werkgever ook de inkomstenbelasting op het salaris inhoudt. Even erop letten dus dat je een reserve aanhoudt voor de belasting en niet al je geld direct opmaakt.
De inkomstenbelasting wordt geïnd in 3 termijnen. De eerste 2 termijnen vinden plaats in februari en mei. Dit betreft voorlopige aanslagen (Accompte provisionel)). De hoogte van die bedragen is in de regel gelijk aan 1/3 deel van het bedrag dat in het voorgaande jaar is betaald. In september krijg je de definitieve aanslag (Avis d'impot sur le revenu). Hierop staat het totaalbedrag dat verschuldigd bent, de bedragen die je al via de voorlopige aanslagen hebt betaald, en het verschil dat je nog moet betalen.
Je kunt 'cadres' grofweg vertalen met het Nederlandse 'kader' maar die vergelijking gaat niet helemaal op. De Franse 'cadres' waren vroeger waarschijnlijk wel een beperkte groep leidinggevenden binnen een bedrijf. Maar tegenwoordig zijn ook veel niet-leidinggevenden 'cadre'. Als 'cadre' kun je een aantal voordelen genieten zoals een hoger salaris, het niet hoeven inklokken, het kunnen bijwonen van speciale informatiebijeenkomsten en dergelijke. Maar vaak worden van een 'cadre' ook zeer veel onbetaalde overuren verwacht.
In 2000 is een nieuwe wet op de werktijden ingevoerd de zogeheten 'Loi Aubry' die een 35-urige werkweek verplicht stelt. Let op, deze wet geldt niet voor de 'cadres'. In veel gevallen is die kortere werkweek omgezet in extra vakantiedagen, net zoals de Nederlandse ATV-dagen.
Hier is sprake van een belangrijk cultuurverschil. Voor een Nederlander staat de lunch gelijk aan het snel nuttigen van een kop soep en 2 boterhammen met kaas in de bedrijfskantine. 
Voor een Fransman is de lunch vaak de belangrijkste maaltijd van de dag. Men verlaat het bedrijf en gaat naar huis of naar een restaurant. Er wordt een volledige maaltijd gegeten met voorgerecht, hoofdgerecht en desert, soms vergezeld van wijn. Gedurende de lunch kan gepraat worden over onderwerpen die niet met het werk gerelateerd zijn, maar vaak ook worden juist de knelpunten of gevoelige onderwerpen die in officiele vergaderingen zijn blijven liggen, in de informelere lunch-sfeer behandeld. Een lunch van 2.5 uur kan een vergadering van 2 uur uitsparen. Bovendien is de lunch van meer dan 2 uur een uitzondering. Doorgaans neemt men 1 uur lunchpauze.
Velen proberen hun eigen onderwerp in de vergadering ter sprake te brengen, zelfs als dit maar 2 personen in de ruimte aangaat. En frequent zijn momenten waarop op twee plaatsen in de ruimte 2 afzonderlijke discussies gaande zijn. Er wordt vaak niet genotuleerd en na afloop verlaat eenieder de vergadering met zijn eigen interpretatie van de besluiten. Het is onnodig te zeggen dat de gemiddelde vergadering uitloopt.
Het ochtenritueel van handjes schudden, is een van de merkwaardigste verschijnselen die ik ben tegengekomen. Het is in een Frans bedrijf gebruikelijk om iedere ochtend al je directe collega's de hand te schudden en een variant van de formule 'ça-va?' uit te spreken. Het is moeilijk te definieren welke groep collega's je voor dit ritueel moet selecteren. Als je in een bedrijf van vele tientallen of honderden mensen werkt, kun je natuurlijk niet iedereen elke dag begroeten. 
Je beperkt je bij binnenkomst tot de mensen op dezelfde gang of dezelfde afdeling. Laten we zeggen, een mannetje of tien. Het wordt complexer als je veel met andere afdelingen samenwerkt. Bij het betreden van een kantoor zul je doorgaans alle aanwezigen daar ook de hand schudden. Maar als het een grote ruimte betreft met veel personen die aan het werk zijn, mag je dat eventueel achterwege laten. Bij het betreden van een vergaderruimte zul je doorgaans een rondje langs alle aanwezigen maken om ze de hand te schudden. Als je in de gang iemand tegenkomt die je kent, schud je in de regel ook de hand. In alle gevallen wordt het zeer gewaardeerd als je ook de naam van de persoon noemt, dus; 'Bonjour Monsieur Dupont, comment allez-vous?' voor de directeur en 'Bonjour Pierre, ça-va?' voor de collega.